28.09.2022, 14:03

Eğitimde Ad Vermek

EĞİTİMDE AD VERMEK

İsim vermek, ad koymak; bir kimlik ve karakter öncelemek değil de nedir? Kültürümüzde çocuğun dünyaya gelişiyle kulağına ismini söyleme hadisesi aynı zamanda onun eğitim sürecinin de başlangıcı kabul edilebilir. Zira isim verilirken sözcüğün manası, kelimenin çağrışımları, akla getirdikleri ehemmiyet arz eder.
Yeni eğitim öğretim yılı başlarken öğretmen/muallim/hoca; öğrenci/talebe gibi isimlerin/kavramların zihinlerimizde ve toplumda ne gibi çağrışımlar oluşturduğunu incelemekte yarar var. Kelimelerin kıymeti, meslek erbabını da değerlendirir diye düşünüyorum. Öğretmen sözcüğü Türkçe ög/öğ (us) kökünden türetilmiş, “us veren, yol gösteren, bilgi aktaran” vb. anlama sahiptir. Muallim ise Arapça ilim kökünden tef’il kalıbının ism-i faili olarak türetilmiş bir kelimedir ve “ilimle meşgul olan, âlim, ilmiyle amel eden, talim yaptıran” vb. anlamlara sahiptir.
Öğrenci ise aslen “öğrenici” kelimesinden hareketle öğrenme işini yapan demektir. Bu kelimenin Arapça karşılığı ise “talebe”dir ve “arzu eden, isteyen, talep eden” anlamlarını taşımaktadır. Yine eski zamanlarda dilimizde muallim kelimesinin karşılığı olarak “hoca” sözcüğü de yaygın olarak kullanılmıştır. Farsça “hâce” kelimesinin dilimizde “hoca” diye kullanıldığı bilinmektedir. 
Bir çırpıda baktığımızda bile öğretmen kelimesinin toplumda sadece öğretme anlamı yüklendiğini; öte yandan muallim ve hoca sözcüklerinin öğretme, öğrenme, talim yaptırma, uygulama/uygulatma, ilmi ile amel etme manalarını taşıdığını görebilmekteyiz. Kısacası öğretmen kelimesinin muallim ve hoca karşısında daha edilgen kaldığını çok rahat dile getirebiliriz. Öte yandan öğrenci kelimesi de öğretmen sözcüğüne benzer bir durum göstermektedir. Öğrenci, sadece öğrenen yönüyle karşımıza çıkmaktadır ve bu anlamıyla gerçekten edilgen bir yapıya sahiptir. 
Hâlbuki talebe; bir hareket, bir eylem ve canlılık ifade eder. Bir ihtiyaca bağlı olarak ortaya konulmuş bir arzu ve istekten söz edilir, talebe için. Ancak öğrenci sözcüğü için bunu söylemek mümkün değil. Bugün elbette yaygın bir kullanıma ve kabule mazhar olmuş “öğretmen”, “öğrenci” kelimelerinden şikâyet edemeyiz.  Durum böyle olsa da toplumun zihin ve şuur dünyasında öğretmen kelimesi ile en yaygın eş anlamlısı olan “hoca/muallim” arasında derin bir anlam farkının olduğu da bir gerçektir. Aynı durum talebe ve öğrenci sözcükleri için de söz konusudur.
Prof. Dr. Mustafa Gündüz, bu çıkmazı örneklendirdiği şu ifadesinde “2014’ün bir sonbahar gününde, sabahçı ilköğretim öğrencileri curcuna halinde okuldan çıkıyor. Anneleri de onları karşılıyordu. Genç bir anne, minik ve sevimli kızını çekiştirerek götürüyordu.  Kızcağız istenmeyen bir davranış sergilemiş olacak ki annesi ona: “Yarın okula geleceğim, öğretmenine gidip, hocam diyeceğim…” Ne diyeceğinin konumuzla çok ilgisi yok, anne için okuldaki kişi hoca, kızı için öğretmendir. İşte bu hâl Türk toplumunun şuur akışının ifadesidir.” der.
Çağdaş edebiyatımızın mümtaz şahsiyetlerinden, edebiyat tarihçisi Nihad Sami Banarlı, “Öğretmen” başlıklı yazısında, bizzat öğretmen kelimesinin bile hocalığı/muallimliği küçük düşüren yıkıcı bir icat olduğunu söyler. Ona göre, öğretmenin aslı “hoca”dır. Öğretmen/muallim/hoca kelimelerinin farklılığı konusunda bizleri şöyle uyarır: Türkçede büyük meslekleri ve mefhumları -bugün çokça görüldüğü gibi- cılız ve sünepe sözlerle seslendirme âdeti yoktur. Herhâlde Türkiye’de hocalık mesleği, adı öğretmen kaldıkça kolay yükseltilemez. Bu mesleğe onun manasına uygun yüce bir ad bulunmalıdır.” der.
Bütün bu değerlendirmelerden hareketle isim vermenin, ad koymanın ne derece önemli olduğunu dile getirmek abes olmaz. Eğer eğitim ve öğretim sürecimizde başarılı olmak istiyorsak, bu sürecin içinde yer alan ana unsurları/kavramları güzel ve ehilce adlandırmak zorundayız. İçi boşaltılmış ifadelerin bizlere bir katkısı olmayacağı gibi, bizleri bir yerlere taşımayacağı da ortadadır. Mademki bir kıymet değer arıyoruz; önce isimlerden başlamalıyız. Zira isim; değer biçmek, kıymet vermektir.
Yeni eğitim öğretim yılımız ülkemiz için hayırlı olsun.

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 06 Şubat 2023
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 22 54
2. Fenerbahçe 21 45
3. Başakşehir 21 40
4. Beşiktaş 21 39
5. A.Demirspor 21 38
6. Trabzonspor 22 38
7. Kayserispor 21 32
8. Konyaspor 21 27
9. Karagümrük 21 26
10. Gaziantep FK 22 25
11. Alanyaspor 22 25
12. Sivasspor 22 24
13. Antalyaspor 21 24
14. Hatayspor 21 23
15. Ankaragücü 21 22
16. Kasımpaşa 22 22
17. Giresunspor 21 21
18. İstanbulspor 22 21
19. Ümraniye 21 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 22 42
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Pendikspor 22 37
5. Rizespor 21 37
6. Keçiörengücü 22 37
7. Sakaryaspor 22 37
8. Bandırmaspor 21 34
9. Boluspor 22 34
10. Manisa FK 21 30
11. Göztepe 22 30
12. Adanaspor 22 25
13. Tuzlaspor 22 22
14. Altay 22 19
15. Erzurumspor 22 18
16. Altınordu 21 17
17. Gençlerbirliği 22 16
18. Denizlispor 22 16
19. Yeni Malatyaspor 22 17
Takımlar O P
1. Arsenal 20 50
2. M.City 21 45
3. M. United 21 42
4. Newcastle 21 40
5. Tottenham 22 39
6. Brighton 20 34
7. Brentford 21 33
8. Fulham 22 32
9. Chelsea 21 30
10. Liverpool 20 29
11. Aston Villa 21 28
12. Crystal Palace 21 24
13. Nottingham Forest 21 24
14. Leicester City 21 21
15. Wolves 21 20
16. West Ham United 21 19
17. Leeds United 20 18
18. Everton 21 18
19. Bournemouth 21 17
20. Southampton 21 15
Takımlar O P
1. Barcelona 20 53
2. Real Madrid 20 45
3. Real Sociedad 20 39
4. Atletico Madrid 20 35
5. Villarreal 20 31
6. Real Betis 20 31
7. Athletic Bilbao 20 29
8. Rayo Vallecano 19 29
9. Osasuna 20 29
10. Mallorca 20 28
11. Girona 20 24
12. Celta Vigo 20 23
13. Real Valladolid 20 23
14. Almeria 19 22
15. Espanyol 20 21
16. Sevilla 20 21
17. Valencia 20 20
18. Cadiz 20 19
19. Getafe 20 18
20. Elche 20 9