Çalışma, radon seviyelerinin deprem öncesinde artıp, deprem sonrası hızla düştüğünü ortaya koydu. Prof. Dr. Erdoğan, “Hatay’daki 4.9 ve 4.3 büyüklüğündeki artçı depremler öncesinde radon seviyelerinde yükseliş, sonrasında ise düşüş gözlemledik” dedi.
Selçuk Üniversitesi Fizik Bölümü akademisyenlerinden Prof. Dr. Ülfet Atav, Prof. Dr. Kaan Manisa ve Prof. Dr. Ayla Bozdağ’ın katkılarıyla gerçekleştirilen ve TÜBİTAK tarafından desteklenen ‘6 Şubat 2023 Pazarcık ve Elbistan merkezli depremlerin Hatay’daki termal sularda olası radon anomalilerine etkisi’ başlıklı projede, bölgede radon gazı aktiviteleri ölçüldü. Araştırmada, iki farklı su kaynağında radon seviyelerinin ölçümler arasında yaklaşık 5 kat değişim gösterdiği saptandı. Bu durum, radon anomalilerinin bölgede meydana gelen sismik hareketlerle ilişkili olabileceğini gösterdi ve gelecekteki depremlerin tahmininde kullanılabileceği değerlendirmesi yapıldı.
Radyoaktif bir gaz olan radonun insan sağlığı açısından riskleri de araştırmada ele alındı. Prof. Dr. Erdoğan, “Radon yerküre kaynaklı bir jeojenik gazdır ve doğal uranyumun radyoaktif bozunma zincirinde yer alır. Havadan ağır bir gaz olduğu için binaların bodrum ve zemin katlarında birikir. Solunduğunda akciğerlerde radyasyon hasarı oluşturabilir ve sigaradan sonra dünyada akciğer kanserinin ikinci en büyük nedeni olarak görülür. Ancak kapalı alanların iyi havalandırılmasıyla risk azaltılabilir” dedi.
Prof. Dr. Erdoğan, radon gazının deprem öncesi tahminlerde kullanılabileceğini de vurguladı: “Radon, fay hatları boyunca yer altı sularına karışabilir ve termal sular aracılığıyla yüzeye çıkar. Bu nedenle radon seviyelerinde gözlenen anomaliler, deprem öncesi bir uyarı sinyali olarak değerlendirilebilir.”
Araştırmada özellikle Hatay’daki Tahtaköprü ve Hamamat kaplıca sularında ölçümler yapıldı. Ölçümlerde artçı depremler öncesinde radon seviyelerinde belirgin yükseliş, depremler sonrasında ise hızlı düşüş gözlendi. Bu bulgular, radon gazının depremlere dair erken uyarı mekanizması olarak kullanılabileceğini işaret ediyor.
