Ekmekler, konservasyon için Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı Ankara Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı’na teslim edildi. Yaklaşık 2 yıl süren çalışma sonucunda 1300 yıllık ekmeklerin konservasyon ve restorasyonu tamamlandı. Ekmekler yakın zamanda ziyaretçilerin beğenisine sunulacak.
Somunlardan birinde, “Kutsal İsa’ya şükranla” yazılı Yunanca bir yazıt ve geleneksel Pantokrator betimlemelerinden farklı olarak “Ekici” ya da “Çiftçi İsa” olarak bilinen, alışılmadık bir tasvir yer alıyor. Diğer dört ekmekte ise yüzeyde Malta haçı biçiminde çeşitli baskı bezemeleri tespit edildi. Yapılan incelemelerde, bu ekmeklerin erken Hıristiyan ritüellerinde kullanılan süslü arpa somunları (komünyon) olduğu ve Anadolu’da bugüne kadar korunmuş en iyi örnekler arasında yer aldığı belirtildi. Yangın veya yüksek ısıya maruz kalıp karbonlaşan ekmekler, şekillerini büyük ölçüde koruyarak günümüze ulaştı.
Ankara Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı Müdürü Kimyager Mustafa Cengiz Özduygulu, ekmeklerin analizlerini Atom Enerjisi Kurumu’nda yaptırdıklarını belirterek, ekmeklerin tılsım amaçlı kullanılma ihtimalinin bulunduğunu söyledi. Özduygulu, buğday ve çavdar ekmeklerinin silolarda atılmış halde bulunduğunu ve bereket, nazar değmemesi gibi nedenlerle korunmak amacıyla bırakılmış olabileceğini vurguladı. Ekmeklerin mayasız olup kalıpla şekillendirildiğini ve bu nedenle figürlü ekmeklere ilk kez rastlandığını dile getirdi.
Restoratör Konservatör İlknur Elyıldırım ise ilk başta bölgenin fırın olduğu düşünülse de daha sonra tahıl ambarı olduğu anlaşıldığını aktardı. Kazı ekibinin parçaları nemli toprakla birlikte koruyarak laboratuvara ulaştırdığını söyleyen Elyıldırım, ekmeğin nemli ortamında korunmaya devam edildiğini ve Türkiye’de benzer bir çalışmanın bulunmadığını ifade etti. Yaklaşık 2 yıl süren uzun bir süreçte, ekmeğe nasıl müdahale edileceği testlerle belirlendi ve önce konservasyon, ardından restorasyon işlemleri gerçekleştirildi. Elyıldırım, şu an eldeki parçalarla çalışmanın sürdüğünü ve yöntem konusunda artık net bir bilgiye sahip olduklarını belirtti.
