Anadolu, tektonik plakaların hareketi nedeniyle sık sık depremlerle sarsılıyor. Aktif fay hatları üzerindeki şehirler ise zaman zaman telafisi imkânsız acılara sahne oluyor. Karadeniz’in iç kesimlerinde, yemyeşil doğası ve bereketli ovalarıyla bilinen Tokat, tarihinin en büyük felaketlerinden birini 1942 yılında yaşadı. Soğuk bir kış gününde meydana gelen o büyük sarsıntı, kentin kaderini saniyeler içinde değiştirdi ve nesilden nesile aktarılan acı bir hatıra bıraktı.
BAYRAM SEVİNCİNİ YARIDA KESEN BÜYÜK SARSINTI
Takvim yaprakları 20 Aralık 1942 Pazar gününü, saatler ise 17.05’i gösterdiğinde Tokat ve çevresi eşine az rastlanır bir şiddetle sallanmaya başladı. Merkez üssü Erbaa ve Niksar hattı olan depremin büyüklüğü aletsel ölçümlere göre 7.0 olarak kaydedildi.
Felaketin Kurban Bayramı’nın üçüncü gününe denk gelmesi ve sarsıntının insanların akşam saatlerinde misafirliklerde veya kahvehanelerde bulunduğu bir zamanda yaşanması, tablonun daha da ağırlaşmasına neden oldu. Yaklaşık 30 saniye süren o korkunç sarsıntı, özellikle Erbaa başta olmak üzere çevre ilçelerde büyük yıkıma yol açtı.
BİNLERCE CAN KAYBI, YANGINLAR FELAKETİ BÜYÜTTÜ
Depremin bilançosu Tokat ve çevresi için son derece yıkıcı oldu. Resmi kayıtlara göre yaklaşık 3 bin kişi hayatını kaybederken, 6 bin 300’den fazla vatandaş yaralandı.
Bölgede yaygın olan kerpiç ve ahşap yapılar nedeniyle 3 bin 500 ev tamamen yıkıldı, 7 binden fazla bina ise ağır hasar alarak kullanılamaz hale geldi.
Depremin ardından yıkılan fırınlardan ve sobalardan sıçrayan kıvılcımlar nedeniyle birçok noktada yangınlar çıktı. Özellikle tütün depolarının alev almasıyla büyüyen yangınlar, enkaz altında kalanlara ulaşmayı zorlaştırdı ve can kaybının artmasına neden oldu.
KUZEY ANADOLU FAY HATTI’NIN YIKICI İZLERİ
• 1942 Niksar-Erbaa depremi, Kuzey Anadolu Fay Hattı’nın ürettiği en büyük enerjilerden biri olarak kayıtlara geçti.
• Kuzey Anadolu Fay Hattı (KAF), dünyanın en aktif ve tehlikeli fay hatlarından biri olarak biliniyor.
• Deprem, Niksar’ın doğusu ile Erbaa’nın kuzeyi arasında yaklaşık 50 kilometrelik yüzey kırığı oluşturdu.
• 1939 Erzincan depreminden üç yıl sonra meydana geldi.
• Tokat havzasında ciddi bir sismik hareketlilik olduğunu ortaya koydu.
• Uzmanlar, Tokat ve çevresinin deprem riski taşıdığına dikkat çekiyor.
• Bölgedeki yapı stokunun güçlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.